آزمون و اصلاح مدل MEDIWY برای شبیه‌سازی عملکرد گندم دیم و آبی در منطقه مراغه*

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه آبیاری و زهکشی دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه آبیاری و زهکشی دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

3 عضو هیئت علمی مرکز مطالعات دیم مراغه

چکیده

با توجه به ضرورت­های موجود، در سال­های اخیر مدل­های فراوانی بسط و توسعه‌یافته است که با استفاده
از آنها می‌توان میزان عملکرد محصول را پیش‌بینی کرد.  یکی از این مدل­ها، مدل
MEDIWY (Model for Estimation of Dryland and Irrigated Wheat Yield) است که برای گندم زمستانة رقم عدل در شرایط آبی و دیم و در شرایط آب و هوایی منطقة باجگاه در بخش آبیاری دانشگاه شیراز  ارائه شده است.  کاربرد گسترده‌تر آن برای ارقام دیگر و در شرایط متفاوت آب و هوایی نیاز به آزمون دارد.  در پژوهش حاضر آزمون و اصلاح مدل MEDIWY برای گندم زمستانة رقم سبلان که دو منظوره (دیم و آبی) است در منطقة مراغه (استان آذربایجان شرقی) در سال­های81-79  انجام شد.  با مقایسة آماری بین مقادیر محصول دانه برآورد شده و مقادیر مشاهده‌ای مشخص شد که مدل MEDIWY نتایج رضایت بخشی برای تیمارهای آبی نشان می‌دهد ولی نمی­تواند نتایج قابل قبولی برای تیمارهای دیم رقم سبلان که رقمی دو منظوره است در منطقة مراغه نشان دهد.  بنابراین، با افزایش ضریب آب سهل­الوصول خاک از 65/0 به 90/0، مدل برای تیمارهای دیم اصلاح شد.  بدین ترتیب مدل MEDIWY اصلاح شده توانست مقادیر قابل قبولی از محصول دانه، برای تیمار دیم را برآورد کند.  همچنین مدل MEDIWY برای مواقعی که میزان بارش (بهاره و تابستانه تا زمان برداشت) بیش از حد معینی باشد احتمالاً به دلیل احتمال بروز بیماری­های گیاهی مانند زنگ گندم جواب رضایت بخشی از خود نشان نداد.  مقدار این حد آستانه 140 میلی‌متر شناخته شد و مدل برای این منظور نیز اصلاح گردید.  بدین­ترتیب، مدل اصلاح شده توانست برای گندم آبی و دیم سبلان در منطقة مراغه حتی در سال­هایی که بروز بیماری احتمالاً باعث کاهش عملکرد می‌شود پیش‌بینی خوبی از میزان محصول ارائه کند.  مدل MEDIWY اصلاح شده با استفاده از اطلاعات مربوط به رقم الموت ارزیابی شد و به طور کلی جواب رضایت بخشی نیز برای این رقم نشان داد.

کلیدواژه‌ها


Arian, A. 1992. Calibration of computer model (CRPSM) for irrigation management and scheduling and yield estimation of irrigated wheat. M. Sc. Thesis. Irrigation Department. Shiraz University. Shiraz. Iran. (in Farsi)

2- Belmans, C., Wesseling, J. R. and Feddes, R. A. 1983. Simulation model of a water balance of a cropped soil: SWATRE. J. of Hydrol. 63, 271-286.

3- Cordery, I. and Graham, A. C. 1989. Forecasting wheat yield using a water budgeting model. Aust. J. of Agric. Res. 40, 715-728.

4-De it, C. T. 1958. Transpiration and Crop Yields. Versl. Landbouwk. Onderz. No. 64. Wageningen.Netherlands.

5-Farshi, A. A., Feyen, J., Belmans, C. and de Wijngaert, K. 1986. Modelling of field winter wheat as a function of soil water availability. Agric. Water Manag. 12, 323-339.

6-Hanks, R. J. 1974. Model for predicting plant yield as influenced by water use. Agron. J. 66, 660-665.

7-Hill, R. W., Rayan, K. H., Buttars, R. L., Keller, A. A., Mulkay, L. M., Stewart, F. R. and Boman, B. J. 1984. CRPSM Yield Simulation Model. Utah State University. Logan Utah.

8-Rasmussen, V. P. and Hanks, R. J., 1978. Spring wheat yield model for limited moisture conditions. Agron. J. 70, 940-944.

9-Sepaskhah, A. R. and Ilampour, S. 1995. Effects of soil moisture stress on evepotranspiration partitioning. Agric. of Water. Manag. 28, 311-323. (in Farsi)

10-Sepaskhah, A. R. and Ilampour, S. 1996. Relationships between yield, crop water stress index (CWSI) and transpiration of cowpea (Vigna sinensis L.). Agronomie. 16, 269-279. (in Farsi)

11-Sepaskhah, A. R. 1998. Application of crop simulation models. Letter of Academy of Sciences. I. R. of Iran. 5 (10, 11): 89-106. (in Farsi)

12-Tavakoli, A. R. 2002. Optimum complementary irrigation and nitrogen application rate for wheat. Research Report. Maragheh Research Center for Dryland Agriculture. (in Farsi)

13-Ziaei, A. N. and Sepaskhah, A. R. 2003. Model for simulation of winter wheat yield under dryland and irrigated conditions. Agric. of Water Manag. 58, 1-17.