تأثیر زهکشی سطحی و سطوح مختلف کود نیتروژنه بر درصد روغن، پروتئین و عملکرد کلزا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناس ارشد آبیاری و زهکشی دانشگاه تبریز

2 استادیار گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

3 عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات برنج کشور

چکیده

     در شالیزارهای شمال کشور به منظور بررسی تأثیرات زهکشی و کود نیتروژنه بر عملکرد و روغن کلزا پژوهشی در مزرعة آزمایشی مؤسسة تحقیقات برنج کشور (رشت) به صورت اسپیلیت پلات بر مبنای طرح بلوک‌های کامل تصادفی با کشت رقم Hyola 308 در سه تکرار اجرا شد.  تیمارها شامل زهکشی و کود نیتروژنه بود: زهکشی در سه سطح (1- بدون زهکش،
2- زهکش سطحی با فاصلة 2 متر و عمق متوسط 15 سانتی‌متر، 3- زهکش سطحی با فاصلة 4 متر و عمق متوسط 15 سانتی‌متر با جویچه‌های عرضی به فاصلة 1 متربا عمق متوسط 7 سانتی‌متر) و کود نیتروژنه در چهار سطح (0، 150، 200 و 250 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار که به صورت 3/1، 3/1، 3/1 تقسیط شد).  نتایج نشان داد که، زهکشی باعث افزایش عملکرد دانه، درصد روغن، برداشت نیتروژن، کارایی بازیافت نیتروژن، و کارایی زراعی به ترتیب و به میزان 33/94 تا 82/97 درصد، 47/2 تا 88/3 درصد، 55/96 تا 50/103 درصد، 01/88 تا 30/125 درصد، و 69/104 تا 18/167 درصد می­شود اما درصد پروتئین دانه به میزان 21/4 تا 76/9 درصد کاهش می­یابد.  کود نیتروژنه نیز باعث افزایش عملکرد اقتصادی، درصد پروتئین، و برداشت نیتروژن به ترتیب به میزان 08/199 تا 60/239 درصد، 31/5 تا 60/7، و 26/233 تا 44/292 درصد
می­شود.  اما با افزایش کود نیتروژنه درصد روغن، کارایی بازیافت نیتروژن، و کارایی زراعی به ترتیب و به میزان 74/0 تا 35/3 درصد، 24/10 تا 77/24 درصد، و 39/11 تا 84/21 درصد کاهش می­یابد.  به طور کلی در خاک‌های سنگین شالیزاری، مناطق با بارندگی بالا با در نظر گرفتن کلیة جوانب (مسایل زیست محیطی، شرایط خاک، سهولت اجرا، هزینه، و ...) می­توان زهکش 4 متری را با حداقل 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار پیشنهاد کرد.

کلیدواژه‌ها


Arshi, Y. 1992. Sunflower. Total Department of Cotton and Oilseed of Iran Pub. (in Farsi)   

Azizi, M., Soltani, A. and Khavari Khorasani, S. 1999. Brassica Oilseed: Production and Utilization. Jihad -e- University of Mashhad. (in Farsi) 

Blott, K. M. and Knight, A. J. P. 2001. Soil moisture and canola yield in an alley farming system. The Australian Society of Agronomy. Available on the: www.regional.org.

Bybordi, A. 2003. Effects of different rates and times of use nitrogen on quantity and quality of rapeseed in East Azarbyjan province. Proceedings of the 8th Iranian Soil Science Congress. Aug. 31- Sep. 3. Rasht. Iran. (in Farsi)

Cannel, R. Q. and Belford, R. K. 1980. Effect of waterlogging at different stages of development on the growth and yield of winter oilseed rape (Brassica napus L.). J. Sci. Food Agric. 31, 963-965.

Anon. 2001a. Canola Council of Canada. Available on the: www.canola-council.org.

Anon. 2001b. Canola Council of Canada. Available on the: www.canola-council.org.

Anon. 2001c. Canola Council of Canada. Available on the: www.canola-council.org.

Dehshiri, A. 1999. Rapeseed Cultivation.  Ministry of Agriculture Pub. (in Farsi)

Farzamsefat, A. 2004. Study on the effects of depth and duration of water logging on rapeseed growth stage as the second crop in Guilan rice lands. M. Sc. Thesis. Faculty of Agriculture. Tehran University. Aboreyhan Complex Education. Pakdasht. Iran. (in Farsi)

Gardner, W. K., Drendel, M. F. and Mc Donald, G. K. 1994. Growth and yield response of grain legumes to different soil management practices after rainfed lowland. Rice. Aust. J. Exp. Agric. 34(3): 41-48.

Garrity, D. P. and Pernito, R. 1996. Mungbean response to surface drainage when grown as a pre-rice crop on waterlog-prone ricelands. Agric. Water Manag. 29, 299-314.

Ghobrial, G. L. 1980. Effects of level, time and splitting of urea on the yield of irrigated direct seeded rice. Plant Soil. 56(2): 209-215.

Gutierrez Boem, F. H.,Lavado, R. S. and Procelli, C. A. 1996. Note on the effects of winter and spring waterlogging on growth, chemical composition and yield of rapeseed. Field Crops Res. 47, 175-179.

Haghighatnia, H. 2003. Determination rate and time of application nitrogen on cultivate rapeseed. Proceedings of the 8th Iranian Soil Science Congress. Aug. 31- Sep. 3. Rasht. Iran. (in Farsi)

Hodgson, A. S. and Macleod, D. A. 1987. Effect of foliar applied nitrogen fertilizer on cotton waterlogged in a cracking gray clay. Agric. Res. 38, 681-688.

Hoseini, Z. 1990. Common Methods in Food Analysis. Shiraz University Pub. (in Farsi)

Jafarnejadi, A. R. and Golchin, A. 2003. Investigation effects of resources and different rates of nitrogenous fertilizer on yield and oil of rapeseed in Khozestan province. Proceedings of the 8th Iranian Soil Science Congress. Aug. 31- Sep. 3. Rasht. Iran. (in Farsi)

Johnston, T. H. and Scott, G. C. 1998. Gravel and conventional mole drainage for dryland cropping in SE Australia. The Australian Society of Agronomy. Available on the: www.regional.org.

Kaling, I., Vark, W. Houba, V. J. G. and Vader Lee, J. J. 1982. Soil and Plant Analysis, a Series of Syllabi. Plant Analysis Procedures. Wageningen Agricultural University. Netherlands.

Leul, M. and Zhou, W. J. 1998. Alleviation of waterlogging damage in winter rape by application of uniconazole, effects on morphological characteristics, hormones and photosynthesis. Field Crops Res. 59: 121-127.

Mohammadi, M. 1970. Detailed soil survey of Rasht rice pilot project Guilan. Ministry of Agriculture. Soil Institute of Iran. (in Farsi)

Mohsenabadi, Gh. R., Khodabandeh, N., Arshi, Y. and Paighambari, A. 2001. Effects of nitrogen application and irrigation on yield and yield components in two rapeseed cultivars. Iranian , J. Agric. Sci. 32 (4): 765-772. (in Farsi)

Anon. 1972. Nippon Koi Co. ltd. Consulting Engineers. Report on Rasht Pilot Farm Project. Tokyo. Japan.

Russell, J. 1999. Farm based demonstration to aid nitrogenous fertilizer. Proceedings of the 10th International Rapeseed Congress. Canberra. Australia. Available on the: www.regional.org.

Shariat Ahmadi, J. 2004. Effects of depth and duration of water logging in different stage of growth for rapeseed after rice harvest. M. Sc. Thesis. Faculty of Agriculture.  Isfahan University of Technology. Isfahan.  Iran. (in Farsi)

Sheranirad, A. H. and Dehshiri, A. 2002. Rapeseed Directory (Planting,Maintenance, Harvest). Ministry of Agriculture Pub. (in Farsi)

Stutterheim, N. C., Barbier, J. M. and Nongaredes, B. 1994. The efficiency of fertilizer nitrogen in irrigated, direct seeded rice. (O. Sativa L.) In Europe Fertilizer Research. 37, 235-244.

Yazdani, M. R. 2000. Comparison kind and different intervals of surface drainage in cultivation Rapeseed after harvest rice in Guilan province. Rice Research Institute of Iran. (in Farsi)

Zhou, W. and Lin, X. 1995. Effect of waterlogging at different growth stages on physiological characteristics and seed yield of winter rape (Brassica napus L.). Field Crops Res. 44, 103-110.

Zolfi Bavaryani, M. and Malakoti, M. J. 2003. Rate and method of application of urea on rapeseed cultivation at Boshehr province. Proceedings of the 8th Iranian Soil Science Congress. Aug. 31-Sep. 3. Rasht. Iran. (in Farsi)