تأثیرات آبیاری با پساب فاضلاب شهر اهواز بر خصوصیات هیدرولیکی خاک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی دانشکده مهندسی علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استادیار گروه آبیاری و زهکشی دانشکده مهندسی علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

در بیشتر شهرهای بزرگ دنیا،قسمت اعظم منابع آب شیرین به تامین نیازهای شرب، بهداشت، وصنعت اختصاص داده می شود.  این امر باعث کمبود آب جهت آبیاری اراضی کشاورزی شده است.  در چنین شرایطی، استفاده از پساب فاضلاب شهری برای مقاصد مختلف و به خصوص کشاورزی به عنوان راه حلی مؤثر مورد توجه متخصصان مربوطه قرار گرفته است.  در این پژوهش، اثر پساب فاضلاب شهر اهواز روی برخی از خصوصیات هیدرولیکی خاک مانند نفوذپذیری نهایی لایة سطحی، ضریب هدایت هیدرولیکی اشباع، و نگهداشت ویژة خاک درعمق­های مختلف و در نتیجه تداوم عملیات آبیاری بررسی شده است.  این تحقیق به صورت یک طرح آماری فاکتوریل با پایة کاملاً تصادفی با سه تکرار و دو سطح تیمار آبی (پساب فاضلاب شهر اهواز و آب رودخانة کارون)، سه سطح عمق خاک (13-0، 26-13 و 40-26 سانتی­متری خاک)، و چهار سطح دورة آبیاری (4،2،1، و6 ماه) در
کرت­هایی به ابعاد 5/2×5/2 متر مربع، در زمین مجاور تصفیه خانۀ فاضلاب شهری غرب شهر اهواز و در شرایط بدون کاشت گیاه اجرا شد.  بافت خاک محل اجرای طرح از نوع لوم شنی بوده.  با گذشت 1، 2، 4، و6 ماه از شروع آبیاری، خصوصیات هیدرولیکی خاک شامل نفوذپذیری نهایی لایة سطحی، ضریب هدایت هیدرولیکی اشباع، و نگهداشت ویژة خاک در سه عمق 13-0، 26-13، و 40-26 سانتی­متری خاک اندازه­گیری و محاسبه  شد.  تجزیه و تحلیل نتایج نشان می­دهد که پساب فاضلاب شهر اهواز، در مقایسه با آب رودخانه کارون باعث افزایش معنی‌دار ضریب هدایت هیدرولیکی اشباع و نفوذپذیری لایة سطحی خاک می­شود.  با افزایش مدت زمان آبیاری از 2 به 4 ماه، اثر پساب فاضلاب در بهبود خصوصیات هیدرولیکی خاک افزایش
می­یابد که این افزایش می­تواند به دلیل شرایط مساعدتر محیطی برای رشد میکروارگانیسم‌ها (فصل بهار) باشد.  همچنین مشخص شد که در عمق­های پایین­تر خاک، اثر پساب فاضلاب در بهبود خصوصیات هیدرولیکی خاک کاهش پیدا می­کند.

کلیدواژه‌ها


Abedi Koupai, J., Afyuni, M., Mostafazadeh, B. and Bagheri, M. R. 2001. Influence of treated wastewater and irrigation systems on soil physical properties in Isfahan Province. ICID International Workshop on Wastewater Reuse Management. Sep. 19- 20. Seoul, Rep. Korea. Session 3.

Aggelides, S. M. and Londra, P. A. 2000. Effects of compost  produced  from  town  wastes and sewage sludge on the physical properties of a loamy and clay soil. Biores. Tech. J. 71, 253-259.

Alizadeh, A. 2001. Principles of Applied Hydrology. 13th Ed. Astan-e- Ghods-e- Razavi Press. Mshad. Iran. (in Farsi)

Alizadeh, A., Haghnia, G. and Naghibi, A. 1996. Application of treated municipal wastewaters in irrigation. The 2nd National Congress on Soil and Water. Feb. 16-19. Tehran. Iran. (in Farsi)

Bouwer, H. and Chaney, R. L. 1974.Land treatment of wastewater. Adv. Agro. 26, 133-176.

Chace, S. E. 1964. Nine decades of sanitary eng. Part 3. Back to the land .Water Work and Wastewater J. 7, 48.

Coppola, A., Santini, A., Botti, P., Vacca, S., Comegna, V. and Severino, G. 2004. Methodoligical approach  for evaluating the response of soil hydrological behavior to irrigation with  treated  municipal wastewater. Hydrology J. 292, 114-134.

Ebne Jalal, R. and Shafaee Bajestan, M. 1992. Theoretical and Practical Principles of Soil Mechanics. Shahid Chamran University of Ahvaz Pub. (in Farsi)

Hokmabadi, H. and Sedaghatpour, S. 2003. (Translators). Salinity and Drainage. Horticultural Affairs of Jihad Keshavarzi. Agricultural Research and Education Organization. Karaj. Iran. (in Farsi)

Jafari Haghighi, M. 2003. Methods of Soil Analysis. Nadaye Zehy Press. Iran. (in Farsi)

Kirkham, M. B. 1988. Problems of using wastewater on vegetable crops. Hort. Sci. 21(1): 24-27.

Laak, R. 1970. Influence of domestic wastewater pretreatment on soil clogging. J. Water Pollut. Cont. Fed. 42, 1495-1500.

Mahida, U. N. 1981. Water pollution and disposal of wastewater on land. Tata Mc Grow-Hill Pub. Co. Ltd. New Delhi.

Mathan, K. K. 1994. Studies on the influence of long-term municipal sewage-effluent irrigation on soil  physical properties. Biores. Tech. J. 48, 275-276.  

Moazed, H. 2003. Feasibility of Application of pressurized systems in irrigating of agricultural crops by municipal wastewaters. The 3rd Irrigation and Drainage Regional Conference of Khuzestan Province. Jan. 6-7. Ahvaz. Iran. (in Farsi)

Rahimzadegan, R. 1996. Design of Sprinkler Irrigation Systems. Isfahan University of Technology. Jihad - e- Daneshgahi Pub. (in Farsi)

Saber, M. S. M. 1986. Prolonged effect of land disposal of human wastes on soil conditions. Water Sci. Tech. 18, 371-374.

Safari Sanjani, A. and Hajrasouliha, S. 1996. Outcomes of irrigation with wastewater on some of the chemical properties of Barkhar (Isfahan) Soils. The 5th Iranian Soil Sciences Congress. Sep. 1-4. Karaj. Iran. (in Farsi)

Tavakkoli, M. and Tabatabaee, M. 1999. Irrigation with treated wastewater. Iranian National Committee on Irrigation and Drainage. (in Farsi)

Xanthoulis, D. and Wallender, W. 1991. Furrow infiltration and design with cannery wastewater. Trans. ASAE. 34 (6): 2390-2396.