اثر عواملی چند بر رشد سه گونه مرتعی با استفاده از دستگاه مالچ - بذرکار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مکانیک ماشین‌های کشاورزی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهرکرد

چکیده

توجه به احیای مراتع، حفاظت خاک، افزایش ظرفیت نفوذپذیری خاک و ارائة روش­های قابل اجرا خصوصاً بهره­گیری از ماشین­های کشاورزی و سیستم­های بی­خاک­ورزی و کم­خاک­ورزی اهمیت ویژه­ای دارد.  با بررسی ویژگی­های پوستة دانه برنج به عنوان مالچ گیاهی و با توجه به خصوصیات فیزیکی بذر سه گونة گیاه مرتعی، دستگاهی طراحی و ساخته شد که به سهولت مالچ را در خاک به صورت ردیفی قرار می­دهد و امکان توسعة گیاهان مرتعی را فراهم می­آورد.  از خصوصیات دستگاه
مالچ-بذرکار آن است که پشت تراکتور با اتصال سه نقطه­ای نصب می­شود و در زمین­های دست نخورده بدون استفاده از ماشین­های خاک­ورزی به کار گرفته می­شود.  سیستمی روی دستگاه ساخته شد که می­تواند بذر گونه­های مرتعی شامل:  سکاله مونتانوم (Secale montanumفستوکا آرندیناسه (Festuca arundinacea) و بروموس تومنتولوس
(Bromus tomentellus)، را در خاک بکارد.  این مطالعه علاوه بر ارائۀ محاسبات طراحی، چگونگی استفاده از ضایعات گیاهی (مالچ پوستۀ برنج) را بیان می­کند.  پس از طراحی و ساخت دستگاه، عملیات مزرعه­ای با کاشت گونه­های یاد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی، آزمایش فاکتوریل انجام شد.  فاکتورهای گونه در سه سطح یاد شده، مقدار مالچ در سه سطح بدون مالچ، 200 گرم در متر و 300 گرم در متر پیشروی، و فاکتور عمق در دو سطح 2 و 4 سانتی­متر، در 3 تکرار مورد آزمون قرار گرفتند.  شاخص­های تعداد گیاه جوانه زده و درصد جوانه­زنی پایا اندازه­گیری شد.  میزان مصرف مالچ (1162 و 1744 کیلوگرم در هکتار) بذر گیاهان مرتعی (7/6  تا 18 کیلوگرم در هکتار) به دست آمد.  سرعت دستگاه در مزرعه 4 کیلومتر در ساعت بود.  با اندازه­گیری شاخص­های تعداد گیاه جوانه زده و درصد جوانه­زنی پایا، مشخص شد که اختلاف
معنی­داری بین فاکتورها وجود دارد.  اثر اصلی عمق کاشت تأثیری نداشت و اثر اصلی مالچ نشان­دهنده تأثیرات معکوس بر رشد گونه­های مرتعی بود.  از بررسی تأثیرات متقابل مشاهده شد که افزایش مالچ پوستة دانه برنج بر گونة مرتعی سکاله مونتانوم اثر افزایشی نشان نمی­دهد، گونة سکاله مونتانوم درحالت بدون مالچ وضعیت مطلوب­تری دارد.  مالچ روی گونه­های دیگر چندان مؤثر نبود. 

کلیدواژه‌ها


Abrahim, Y. B., Schwertmann. U (Ed.)., Rickson, R. J (Ed.). and Auerswald, K. 1998. The effectiveness stubble mulching in soil erosion control soil erosion protection measures in Europe. Proceedings of the European Community Workshop. Freising Germany. 115 -126

Behnia, M. 1994. Cold Region Cereals. Tehran University Pub. Tehran. Iran. (in Farsi)

Bernacky, H., Haman. and Kanafojisky, C. 1972. Agricultural Machines Theory and Construction. PWRIL. Warsaw. Poland.

Bhagwandin, and Bhatai, K. S. 1990. Effect of sowing methods and mulching on the Intercropping of blackgram with maize under rainfed conditions. Crop  Research  Hisar. 3(2): 284-286.

Brady, N. 1990. The Nature and Properties of Soil. Tenth edition. Machmilan Publishing Company. N. Y.

Evans, S. D., Lindstrom, M. J., Voorhees, W. B., Moncrief, J. F. and Nelson, G. A. 1996. Effect of subsoiling and subsequent tillage on soil bulk density, soil moisture and corn yield. Soil Till. Res. 38, 35-40.

Hage, H. 1993. Mulch treatments in potato production. Further Development of Ridges. Kartoffelbau. 44(7): 277-297.

Karimi, H. 1980. Farming and Provender Breeding. Foresty and Ppastuers Organization Pub. (in Farsi)

Kepner, R. A., Bainer, R. and Barger, E. L. 1992. Principles of Farm Machinery. Translated by Shafii, S. A. Tehran University Pub. (in Farsi)

Lal, R. 1976. Soil erosion problems on an alfisol in western Nigeria and their control. IITA. Monograph No. 1.

Lal, R. 1998. Mulching effects on runoff, soil erosion, and crop response on alfisols in western Nigeria. J. Sustainable Agric. 11 (2,3): 135-154.

Morgan, R. P. C. 1986. Soil Erosion and Conservation. Longman Group UK Limited.

Peimanifard, B., Malekpur, B. and  Faezipur, M. 1984. Introduce and Planting Guidance of Important Grasses. Forestry and Pastures Organization Pub. (in Farsi)

Sakenian Dehkordi, N. and Ghobadian, B. 2000. Analysis of the effective parameters to increase soil moisture capacity using a mulch-subsoiler. 1st Natural Conference on Drought Mitigation and Water Shortage. Feb.27-28. Shahid Bahonar University. Kerman. Iran. (in Farsi)

Sakenian Dehkordi, N., Ghobadian, B. and Minaei, S. 2001. Effective parameters in water conservation using a modified subsoiler. J. Sci. Tech. Agric. Natural Res. 5(2): 211-223. (in Farsi)

Sheidaei, G. and Neamati, N. 1976. New Range Management in Iran. Forestry and Pastures Organization Pub. (in Farsi)

Sherchan, D. P., Chand, S. P., Thapa, Y. B., Tiwari, T. P. and  Gurung, G. B.  1990. Soil and nutrient losses in runoff on selected crop husbandry practices on hill slope soil of the Eastern Nepal. Proceedings of International Symposium on Water Erosion, Sedimentation and Resource Conservation. Debra Dun. Central Soil and Water Conservation Research and Training Institute. 188-198.

Wijeratne, M. A., Ekanayake, P. B. and Vithana, D. W. 1994. Effect of different mulching materials on soil properties and growth of young tea. Sri-Lanka  J. Tea Sci. 63,4-9.