افزایش بهره‌وری آب آبیاری ارقام برنج در اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان

2 عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور

چکیده

به‌ منظور بهبود بهره‌وری آب آبیاری در تولید دانه ارقام برنج، پژوهشی طی دو سال زراعی 81-1380 و 82-1381 به‌ صورت‌ طرح‌ آماری‌ کرت‌های‌ خردشده‌ در قالب ‌بلوک‌های‌ کامل‌ تصادفی‌ و در سه‌ تکرار در ایستگاه‌ تحقیقات‌ شهید فزوه‌ اصفهان‌ اجرا شد.  سه‌ تیمار میزان‌ آب‌ آبیاری (کرت‌ اصلی) شامل‌: غرقاب‌ دائم‌ با ارتفاع‌ 5/3 سانتی‌‌متر در تمام‌ دورة‌ فصل‌ رشد (I1)، غرقاب‌ دائم‌ با ارتفاع‌ 2/2 سانتی‌‌متر در تمام‌ دورة‌ فصل‌ رشد (I2)و تیمار غرقاب متناوب 5/1-0 سانتی‌متر (I3)با هشت‌ رقم‌ و لاین برنج (کرت فرعی) شامل: گرده‌ محلی‌، زاینده‌رود، سازندگی‌، حسنی‌ شمال‌، 97-67، 113-67،
47-67 و 72-67 مد نظر قرار گرفتند.  در دورة‌ رشد و در پایان‌ فصل‌ رشد، عملکرد دانه و شاخص‌های بهره‌وری آب برای تیمارهای آبیاری و ارقام مختلف برنج ‌برآورد شد.  حداکثر میزان بهره‌وری آب مصرفی مربوط به رقم زاینده‌‌رود تحت تیمار I3  و به میزان 1/9 کیلوگرم‌ به ازای هر میلی‌متر آب است که نسبت به تیمار آبیاری I1 افزایشی برابر 82 درصد نشان می‌دهد، یعنی با 4/33 درصد کاهش آب مصرفی از طریق اصلاح مدیریت مصرف آب تنها 1/11 درصد افت عملکرد در واحد سطح اتفاق می‌افتد.  همین رقم تحت تیمارهای دیگر آبیاری نیز نسبت به بقیه ارقام برتری دارد.  بعد از این‌ رقم‌، لاین 113-67،سازندگی‌ و رقم محلی گرده بیشترین‌ مقدار بهره‌وری آب مصرفی را دارا هستند.  با توجه به نتایج این پژوهش اعمال آبیاری غرقاب متناوب قابل توصیه است. 

کلیدواژه‌ها


Chandler, F. R. 1989. Rice in the Tropics: A Guide to the Development of National Programs. Westview Press. Boulder. Co.

Dawe, D., Seckler, D. and Barker, R. 1998. Water supply and research for food security in Asia. Proceedings of the Workshopon Increasing Water Productivity and Efficiency in Rice - Based System. Jul. IRRI. Los Bonas. Philippines.

De Datta, S. K. 1981. Principles and Practices of Rice Production. John Wiley and Sons. N. Y.

Herve, P. 1997. Guilan, a successful irrigation project in Iran. Irrig. Drain. Sys.10,95-107.

Ibrahim, M. A. M., El-Gohary, S. A., Willardson, L.S. and Sisson, D. V. 1995. Irrigation interval effects on rice production in the Nile Delta. J. Irrig. Sci. 16,29-33.

Keshavarz, A. and Sadeghzadeh, K. 2000. Agricultural water use management, feauture demand, drought, present condition and new technology for optimization of water use. 10th National Seminar of IRNCID (Iranian National Committee on Irrigation and Drainage). Tehran. Iran. (in Farsi)

Khepar, S. D., Sondi, S. K., Kumar, S. and Singh, K. 1997. Modelling effects of culture practices on water use in paddy fields - a case study. Research Bulletine. Punjab Agricultural University. Ludhiana. India.

Kitamura, Y. 1990. Management of an irrigation system for double cropping culture in the tropical monsoon area. Technical Bulletine 27. Tropical Agricultural Research Center. Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries. Tsukuba. Ibaraki. Japan.

Li, Y. H. and Cui, Y. N. 1996. Real time forecasting of irrigation water requirements of paddy fields. Agric. Water manag. 31,185-193.

Mc Cauley, G. N. 1990. Sprinkler Vs. flood irrigation in traditional riceproduction regions of southeast texas. Agro. J. 82,677-683.

Mishra, H. S., Rathore, T. R. and Pant. R. C. 1990. Root growth, water potential, and yield of irrigated rice. Irrig. Sci. 17, 69-75.

Razavipour, T., Yazdani, M. and Kavoosi, M. 2000. Effects of soil moisture stress at different growth stages on yield of Binam rice cultivar. 6th National Congress of Soil Science. Mashhad. Iran. (in Farsi)

Saadati, N., Asadi, R. and Nasiri, M. 1999. Study of stress at different growth stages on rice cultivars (Tarom and Nemat) yield and determining of water use. Research Report. No. 451. Rice Research Institute. (in Farsi)

Sandhu, B. S., Khera, K. L., Prihar, S. S. and Singh, B. 1980. Irrigation need and yield of rice on a sandy - loam soil as affected by continuous and intrmittent submergence. Indian J. Agric. Sci. 50(6): 492-496.

Sepaskhah, A. R., Tavakoli, A. R. and Mousavi, F. 2006. Deficit irrigation, principals and practice. No. 100. Iranian National Committee on Irrigation and Drainage (IRNCID). (in Farsi)

Tabbal, D. F., Bouman, B. A. M., Bhuiyan, S. I., Sibayan, E. B. and Satter, M. A. 2002. On- farm strategies for reducing water input in irrigated rice, case studies in the pilippines. Agric. Water Manag. 56,93-112.

Tripathi, R. P., Kushava, H. S. and Mishra, R. K. 1986. Irrigation requirements of rice under shallow water table conditions. Agric. Water Manag. 12,127-136.

Tuong, T. P. 1999. Methods for increasing rice water use efficiency. In: Rice water use efficiency workshop proceedings. CRC for Sustainable Rice Production. Lecton.

Tuong, T. P. and Bouman, B. A. M. 2003. Rice Production in Water Scarce Environments. In: Kijne, J. W., Barker, R. and Molden, D. (Eds.). Water Productivity in Agriculture, Limits and Opportunities for Improvement. International Water Management Institute. Colombo. Sri Lanka.

Turner, F. T. and McCauley, G. N. 1983. Rice. In: Teare, I. D. and Peet, M. M. (Eds.). Crop Water Relations. John Willey & Sons. N. Y.