ارزیابی صحرایی شاخص‌های مورد استفاده در طراحی سیستم زهکشی زیرزمینی (مطالعه موردی: شبکه زهکشی شرکت ران بهشهر)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری

2 دانشیار دانشکده آب و خاک دانشگاه تهران

3 استادیار دانشکده مهندسی آب و خاک دانشگاه تهران

4 مشاور عالی در مسائل آبیاری و زهکشی کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران

چکیده

با ارزیابی عملکرد سیستم‌های زهکشی اجراشده و بررسی نقاط قوت و ضعف آنها، می‌توان زمینه­ای به وجود آورد تا
برنامه­ریزان و طراحان نگاهی جامع­تر برای طراحی بهینه در طرح‌های آینده داشته باشند.  این مطالعه، روی شبکة زهکشی در حال بهره­برداری در منطقة بهشهر اجرا شد.  محل اجرای آزمایش شامل سه واحد است.  برای ارزیابی عملکرد سیستم زهکشی، دبی و سطح ایستابی بین زهکش‌ها به مدت سه ماه در فصل پاییز سال 1383 اندازه‌گیری شد.  برای ایجاد رابطه بین بار هیدرولیکی و دبی برای هر واحد از یک معادلة درجة دوم مشابه فرمول هوخهات استفاده شد.  با استفاده از این رابطه، هدایت هیدرولیکی و عمق معادل واقعی مزرعه به­دست آمد.  مقدار هدایت هیدرولیکی محاسبه­شده برای هر سه واحد بین 4/1 تا 4/2 متر در روز بود که بیشتر از مقدار هدایت هیدرولیکی طراحی (6/0 متر در روز) است.  همچنین مقادیر عمق معادل
به­دست آمده نشان داد که ظاهراً زهکش روی لایة غیر قابل نفوذ قرار گرفته است.  با استفاده از رابطة گلوور- دام، معادلة افت سطح ایستابی نسبت به زمان به­دست آمد.  با استفاده از این رابطه، ضریب عکس‌العمل و آبدهی ویژه واقعی مزرعه محاسبه شد.  بر اساس نتایج به­دست آمده، مقدار متوسط ضریب عکس‌العمل واقعی مزرعه 08/0 و بیشتر از مقدار در نظر گرفته شده در مرحله طراحی (04/0) است، در حالی­که مقدار متوسط آبدهی ویژه محاسبه­شده 7/5 درصد و کمتر از مقدار در نظر گرفته شده در هنگام طراحی (7/7 درصد) است.  فاصلة زهکش‌ها از یکدیگر بر اساس نتایج به­دست آمده بین 30 تا 39 متر تخمین زده شد که از فاصله زهکش‌های اجرا شده (75 متر) کمتر است.

کلیدواژه‌ها


Alizadeh, A. 2003. Land Drainage. Ferdowsi University Press. Mashhad. Iran. (in Farsi)

Anon. 1986. Drainage testing. FAO. Irrigation and Drainage Paper. No. 28. Rome.

Anon. 2002. Design report of drainage system of RAN-Sherkat in Behshahr. Nashtak Consulting Engineers. Final Report. Tehran. Iran. (in Farsi)

Ebrahimian, H. 2007. Evaluation of subsurface drainage performance with rice husk envelope (Case study: Behshahr). M.Sc. Thesis. Faculty of Agriculture. University of Tehran. Karaj. Iran. (in Farsi)

Iranian National Committee on Irrigation and Drainage (IRNCID). 2002. An overview to problem of subsurface drainage studies and implementation in Iran. Drainage Working Group. IRNCID Press, No. 59, Tehran, Iran. (in Farsi)

Mansoori Serenjianeh, F. 2005. Evaluation of design parameters of subsurface drainage systems in sugarcane development plan. M.Sc. Thesis. Faculty of Agriculture. University of Tehran. Karaj. Iran. (in Farsi)

Rimidis, A. and Dierickx, W. 2003. Evaluation of subsurface drainage performance in Lithuania. Agric. Water Manag. 59, 15-31.

Safwat, A. D. and Ritzema, H. P. 1990. Verification of drainage design criteria in the Nile Delta. Irrig. Drain. Sys. 4, 117-131.

Safwat, A. D. 1998. Performance of some drainage systems in the Nile Delta. ASAE Proceedings of the 7th Annual Drainage.