اثر روش خاک‌ورزی بر عملکرد نخود در شرایط دیم مناطق سرد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم

2 استادیار پژوهش مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی کرج

3 دانشیار پژوهش مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی کرج

چکیده

در این تحقیق به منظور دستیابی به روش خاک‌ورزی مناسب برای زراعت نخود دیم، هشت روش خاک‌ورزی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی به روش آماری استریپ پلات در سه تکرار به مدت سه سال در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه مورد بررسی قرار گرفت.  شخم پاییزه در دو سطح: 1- شخم با گاو آهن برگرداندار 2- شخم با گاوآهن قلمی در
کرت­های اصلی و عملیات خاک­ورزی ثانویه قبل از کاشت در چهار سطح 1- دیسک 2- لولر 3- خاک همزن 4- دست پاش و زیر خاک کردن بذر با هرس بشقابی (روش سنتی) در کرت­های فرعی قرار گرفتند.  صفات زراعی عمق کاشت، ارتفاع پایین‌ترین غلاف از سطح زمین، ارتفاع بوته، تعداد شاخه، تعداد غلاف و دانه در بوته، وزن صد دانه و عملکرد دانه و همچنین مقدار علف هرز در دو مرحله اندازه­گیری شدند.  میزان بارندگی در سال­های اول، دوم، و سوم به­ترتیب 202، 264 و 203
میلی­متر بود که پایین‌تر از میزان بارندگی در بلند مدت (350 میلی‌متر) بود.  نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد از لحاظ آماری بین دو روش شخم پاییزه از نظر عملکرد دانه و تعداد غلاف و دانه در بوته اختلاف معنی‌دار است و گاوآهن قلمی با میانگین 436 کیلوگرم دانه در هکتار نسبت به گاوآهن برگرداندار برتری دارد.  همچنین، صفات زراعی عملکرد دانه، تعدا شاخه، تعداد غلاف و دانه در بوته، عمق کاشت و میزان علف هرز در مرحله اول به طور معنی­دار تحت تأثیر عملیات خاک‌ورزی ثانویه قرار گرفتند.  تیمار خاک‌همزن با میانگین 431 کیلوگرم دانه در هکتار بیشترین عملکرد را داشت ولی با هرس بشقابی اختلاف معنی­دار نداشت.  بر اساس نتایج به­دست آمده می­توان نتیجه گرفت که با استفاده از روش خاک‌ورزی مناسب برای کاشت نخود بهاره (گاوآهن قلمی در پاییز+ خاک همزن و یا هرس بشقابی قبل از کاشت) می­توان عملکرد محصول را در مقایسه با روش سنتی افزایش داد.

کلیدواژه‌ها


Al-Thahabi, S. A., Yasin, J. Z., Abu-Irmaileh, B. E., Haddad, N. I., and Saxena, M. C. 1996. Estimation of critical period of weed control. Weed Sci. 44,273-283.

Bagheri, A., Nezami, A., Ganjeali, A. and Parsa, M. 1997. The Chickpea. Mashhad Jihad- University Pub. (in Farsi)

Diekmann, J., Bansal, R. K. and Monroe, G. E. 1994. Developing and delivering mechanization for cool season food legumes. Kluwer Academic Pub. The Netherlands.

Epplin, F. M. and Alsakkaf, G. A. 1995. Risk-efficient tillage systems and program participation strategies for land subject to conservation compliance. Review of Agricultural Economics. Oklahoma State University. Stillwater. Oklohoma. USA.

Feri, F. 1995. Evaluation of the effect of planting methods and seed rate on enhancing rain-water use efficiency in rainfed chickpea cultivation. Research Report. Agricultural Research Centre of Kermanshah. (in Farsi)

 Giyasi, M. F. 1991. Soil survey report of Maragheh agricultural research station. Tabriz Agricultural Research Center. (in Farsi)

Javadi, A., Rahimzadeh, R. and Yavari, I. 2004. Effect of planting methods a various seed rate on chickpea yield in dryland areas. J. Agric. Eng. Res. 5, 59-78. (in Farsi) 

Mahdiyeh, M. 2008. Weed control in entezari and rainfed spring chickpea cultivations. M.Sc. Thesis. Azad University. Tehran. Iran. (in Farsi)

 Mahmoudi, H. 2000. Meteorological information of growing season in agricultural research station of Maragheh. Report No. 418. Dryland Agticultural Research Institute. (in Farsi)

Mahmoudi, H. 2001. Meteorological information of growing season in agricultural research station of Maragheh. Report No. 349. Dryland Agticultural Research Institute. (in Farsi)

Mishra, P. K., Pandey, R. L., Tomar, G. S. and Tiwari, A. S. 1974. Association studies in segregating population of gram (Cicer arietinum L.). Jawaharlal Nehru Krishi Vishva Vidalaya Res. J. 8, 290-291.

Pala, M. and Dozom, M. S. 1995. The effect of dates and methods of sowing on three chickpea cultivars for mechanical harvest. Research Report. Agricultural Research Centre of Kermanshah. (in Farsi)

Reguiegol, A. 1992. The effect of three types of soil preparation on the productivity chickpeas grown in higher region, tillage engineering in arid and semi-arid areas. Proceedings of an International Seminar of the 3rd section of the International Commission Agricultural Engineering in Rabat Morocco. April 22-24. 1992.

Sabagpour, S. H. 2006. Challenges in chickpea yield improvement and their managements. J. Crop Sci. 30(2):15-54. (in Farsi)

Saxena, M. C. 1987. Agronomy of chickpea. In: Saxena, M. C. Singh, K. B. (Eds.) The Chickpea. Wellington. Oxon: CAB Inter. 207-232.