تأثیر سیال‌سازی دانه در فرآیند خشک کردن و خصوصیات زراعی بذر کلزا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی

2 دانشیار پژوهش موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر

چکیده

به‌منظور کاهش زمان خشک شدن و ارتقای شاخص­های کیفی بذور خشک شده از روش­های مختلف استفاده می­شود که هوا دهی مناسب با سیال‌سازی محصول به‌هنگام خشک شدن از آن جمله است.  در این تحقیق با استفاده از یک دستگاه خشک‌کن بستر سیال آزمایشگاهی، بذور کلزا با20 درصد رطوبت بر پایة وزن خشک، در محدوده دمایی30 تا 60 درجه سلسیوس با بازه­های دمایی 10 درجه سلسیوس، در سه حالت بستر ثابت، شروع سیال‌سازی و بستر سیال خشک شدند.  با در نظر گرفتن تأثیر تغییرات دما و حالت بستر بر سینتیک خشک شدن دانه­ها، صفاتی از قبیل درصد جوانه زنی نهایی(قوة نامیه)، درصد سبز شدن، شاخص سطح برگ گیاهچه، و وزن خشک گیاهچه در بذور تحت تیمارهای آزمایشی به‌همراه تیمار شاهد (خشک و آماده نشده) ارزیابی شد.  نتایج به‌دست آمده مؤید تأثیرگذاری معنی­دار دما و سیال­سازی بستر کلزا در حین فرآیند خشک کردن است.  علاوه بر آن، تهویة مناسب در فرایند خشک کردن بذر کلزا با قرار دادن محصول در آستانة سیال­سازی و بعد از آن، در تسریع فرآیند خشک­کردن محصول تأثیرگذار است.  نتایج نشان داد که تغییرات بستر نیز در دماهای متفاوت روی کاهش زمان خشک شدن مؤثر است و سیال­سازی زمان خشک شدن بذر را بیش از 23 درصد نسبت به‌حالت بستر ثابت کاهش می­دهد.  تغییر بستر از آستانة سیال­سازی به سیال، تنها حدود 8 درصد زمان خشک شدن محصول را بالا می­برد.  از این رو می­توان گفت که وقتی کاربرد دماهای بالا برای کیفیت محصول محدود است، با قرار دادن بذر در آستانة سیال­سازی می­توان آن را با حداقل دما و صرف انرژی کمتر در زمانی کوتاه خشک کرد.  بررسی اثر سیال­سازی بذر در فرآیند خشک کردن برجوانه زنی و سبز شدن بذر کلزا نشان می­دهد که در محدوده دمایی 30 تا 40 درجه سلسیوس می­توان بذور با رطوبت بالا را  با روش­های آستانه سیال‌سازی خشک و قوه نامیه و توان رویش بذر کلزا را در حد استاندارد حفظ کرد.

کلیدواژه‌ها


Anon. 2001. Heated air grain drying. Available at: http://www. Canola-council.org/production/stdrying.html.

Anon. 2006. Statistical report of cultivation year 2004 - 2005. Ministry of Jihade-Agriculture. Iran. Vol. 1, 271 pp. (in Farsi)

Anon. 2008. International rules for seed testing. International Seed Testing Association (ISTA). Seed Science and Technology. Vol. 27, 333pp. Supplement.

Amiri Chayjan, R., Khoshtaghaza, M.H. and Kianmehr, M.H. 2004 Design principles of experimental fluidized bed dryer for some agricultural products. J. Agric. Eng. Res. 5 (20): 35-52.(in Farsi)

Attari, A.A., Shirani Rad, A.H., Alizadeh, B. and Shariati, F. 2005. Annually researching report of oil seed department of seed and plant institute, Ministry of Jihade-Agriculture. Iran. (in Farsi)